Lễ hội

Thực trạng và giải pháp bảo tồn nghệ thuật sân khấu, âm nhạc truyền thống của đồng bào Khmer

Nghệ thuật âm nhạc truyền thống của đồng bào Khmer Nam bộ có nhiều hình thức biểu diễn như: những làn điệu dân ca trữ tình, sâu lắng thể hiện tình yêu lao động, yêu thiên nhiên, tình yêu đôi lứa; hàng chục nhạc cụ khác nhau của dàn nhạc lễ (dàn nhạc ngũ âm) và dàn nhạc dân gian có thể dùng để hòa tấu; các hình thức diễn xướng dân gian như: múa Rom vong, Lâm liêu, Xalavan, hát múa A Day, múa trống Xa Yăm, các thể loại sân khấu dân gian như: ca kịch cổ điển Rô-băm, Dù kê.

Đồng bào dân tộc Khmer ở Kiên Giang có 41.674 hộ với 211.979 người, chiếm 14,2% dân số chung của tỉnh, đứng thứ ba trong khu vực ĐBSCL, chỉ sau 2 tỉnh Trà Vinh và Sóc Trăng. Đồng bào chủ yếu sinh sống tập trung ở khu vực quanh 74 ngôi chùa thuộc 13 huyện, thị, thành phố.

Khảo sát cho thấy phong trào văn hóa văn nghệ trong đồng bào Khmer ngày càng phát triển. Hiện tại, cả tỉnh có trên 25 câu lạc bộ (CLB), đội văn nghệ Khmer. Các huyện, thị, thành phố nơi có đông đồng bào dân tộc Khmer như: huyện Kiên Lương, Hòn Đất, Gò Quao, Giồng Riềng, Châu Thành, thị xã Hà Tiên và thành phố Rạch Giá luôn quan tâm đến việc hình thành và duy trì hoạt động của các đội văn nghệ quần chúng Khmer. Có nơi như huyện Hòn Đất đã thành lập được đội văn nghệ Khmer ở các xã.

Tiết mục múa Rô-băm cổ truyền của đồng bào dân tộc Khmer
do nghệ sĩ đoàn Nghệ thuật Khmer tỉnh Kiên Giang biểu diễn.

Đa phần các đội, CLB đều sinh hoạt tại chùa Khmer. Ngoài việc phục vụ nhu cầu sinh hoạt, vui chơi giải trí của bà con trong cộng đồng (phum, sóc), một số đội văn nghệ đã tổ chức các hoạt động biểu diễn, giao lưu trong và ngoài huyện vào những dịp lễ, tết. Riêng đội văn nghệ Khmer xã Bình An huyện Kiên Lương còn tổ chức biểu diễn văn nghệ phục vụ khách du lịch.

Tuy nhiên các đội, CLB tồn tại dưới hình thức văn nghệ quần chúng với quy mô nhỏ sau một thời gian hoạt động dần dần bị mai một hoặc tan rã. Nguyên nhân đa phần những người tham gia cho biết là không có kinh phí và thiếu phương tiện âm thanh, nhạc cụ hoạt động. Cả tỉnh chỉ có một đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp với suất diễn khiêm tốn chưa đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt văn nghệ của đồng bào, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.

Trong việc bảo tồn và phát huy giá trị các thể loại âm nhạc và sân khấu dân gian Khmer: Chất hiện đại lấn át chất dân gian, nhiều loại hình văn hóa, văn nghệ dân gian của đồng bào Khmer đang có dấu hiệu bị lãng quên.

Về phần mình, các đội, nhóm văn nghệ quần chúng của đồng bào Khmer đều rất thiếu kịch bản đề tài gắn với cuộc sống đương đại của cộng đồng đồng bào dân tộc Khmer Nam bộ... Nhiều đội văn nghệ  không có tiết mục mới. Đội ngũ nghệ nhân và diễn viên ngày càng ít đi.

Việc xét tặng danh hiệu nghệ sĩ, nghệ nhân, chế độ ưu đãi cho các nghệ nhân vẫn còn bất cập. Nghệ nhân Khmer do tuổi già sức yếu nên ngày càng ít đi, lớp thanh niên trẻ không mặn mà với các loại hình nghệ thuật dân tộc truyền thống, do vậy họ không có cơ hội được truyền dạy các thể loại ca – nhạc và sân khấu dân gian Khmer dẫn đến nhiều thể loại có nguy cơ bị thất truyền.

Kết quả khảo sát chưa đầy đủ cho thấy đa số các ngôi chùa Khmer trong tỉnh hiện nay đều không có các loại nhạc cụ dân tộc. Nơi nào có thì cũng bị cũ nát, hư hại không còn sử dụng được. Các thiết chế văn hóa thông tin thể thao cho xã, đặc biệt là xã có đông đồng bào dân tộc thiểu số còn thiếu.

Tại các chùa và địa phương, việc truyền dạy khó khăn vì thiếu nhạc cụ và cơ sở vật chất và khó tìm được nghệ nhân truyền dạy. Trong khi đó việc bố trí nguồn kinh phí để chăm lo việc này chưa được thực hiện.

Có thể nói trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc Khmer, âm nhạc và sân khấu dân gian là người bạn đồng hành không thể thiếu được, cùng gắn bó với họ theo những thăng trầm của cuộc sống. Âm nhạc hiện diện mọi lúc, mọi nơi, từ gia đình cho đến cộng đồng, nhà chùa; từ lúc vào mùa, xong mùa, nghỉ ngơi đến lễ hội, ma chay, cưới hỏi…

Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer nói chung, trong đó có nghệ thuật sân khấu và âm nhạc, cơ quan hữu quan cần tạo điều kiện để thực hiện việc sưu tầm, đào tạo lớp diễn viên trẻ cho những môn nghệ thuật đặc sắc này. Ngoài ra cần đẩy mạnh hơn nữa công tác xã hội hóa hoạt động văn hóa văn nghệ vùng đồng bào dân tộc Khmer. Đầu tư thỏa đáng xây dựng thiết chế văn hóa, tăng cường công tác sưu tầm phổ biến các thể loại âm nhạc và sân khấu trên các phương tiện thông tin đại chúng./.

 Theo KG

Đóng góp ý kiến Gửi email cho ban biên tập Phiên bản in Trở lại đầu trang
 
 
 
Thông tin giải trí
Phim rạp "Lạc Giới": Chiếu tại các Rạp CGV Cinemas, Lotte Cinema.
 
Hòa nhạc "Beethoven & Brahms": 20 giờ Ngày 19/10 tại Nhà hát TP.HCM.
 
Triển lãm "Khoảng Mỏng": Ngày 31/10 - Lầu 2, 151/3 Đồng Khởi, Q1, TP.HCM
 
Kịch "Hồn bướm Ma điên": Ngày 18/10 - Số 7 Trần Cao Vân, Q1, TPHCM
 
Phòng Trà We (08 Lê Quý Đôn, Q.3): Lá Đổ Muôn Chiều – Nhạc Tiền Chiến (17/10), Đàm Vĩnh Hưng (18/10)
 
Phòng Trà MTV (65 Võ Văn Tần, P.6, Q.3): Bảo Thy – Quách Tuấn Du (17/10), Liveshow Minh Tuyết (18/10), “Đêm đặc biệt chào mừng ngày phụ nữ Việt Nam 20/10” Liveshow Hiền Thục (20/10)
 
SuperBowl (43A Trường Sơn, Q. Tân Bình): Kỳ án 292 20h30 (17/10), 257 17h30; Người vợ ma p2 20h30 (18/10), Ma khùng 17h30 (19/10)
 
Sân Khấu Hoàng Thái Thanh (36 Lê Qúy Đôn, Q.3): Nửa đời ngơ ngác 20h00 (17/10), Ngôi nhà thiếu đàn bà 20h15 (18/10), Tục lụy 16h00; 29 anh về 20h00 (19/10)
 
Kịch Phú Nhuận (70-72 Nguyễn Văn Trỗi, Q. Phú Nhuận): Số đỏ 20h30 (17/10), Thoát xác 20h30 (18/10), Số đỏ 17h00; Bất chấp yêu nhau đi 20h30 (19/10)
 
Kịch Idecaf (28 Lê Thánh Tôn, Q.1): Lẩu trăn 20h00 (17/10), Miêu nữ hí miêu gia 20h00 (18/10), Kịch lịch sử lá cờ thêu sáu chữ vàng 09h30; Chiếc vòng gia bảo 20h00 (19/10)
 
Kịch Sài Gòn (130 Cao Thắng, Q.3): Mada 18h00 (17/10), Oan hồn 18h00 (18/10), Áo cho người chết 18h00 (19/10)
 
Phòng Trà Đồng Dao (164 Pasteur – Q.1): Đức Huy – Thanh Bạch – Minh Thuận – Thúy Uyên (17/10), Hoài Lâm (18/10), Happy Birthday Cam Thơ “Xin Thời Gia Đừng Trôi” (19/10)
 
Tiếng Xưa (442 Cao Thắng, Q.10): Trịnh Công Sơn – Khánh Ly – Thanh Thúy – Phương Thu – Hồng Nhung (17/10), Nguyễn Chánh Tín – Bích Trân – Mạc Can – Duy Hà – Diễm My (18/10)
 
Phòng Trà Không Tên (112 Lê Thánh Tôn - Q1): Duy Mạnh – Hoàng Lê Vy (17/10), Đàm Vĩnh Hưng (18/10)
 
 
 
 
 
 
Liên kết website
 
  • Số lượt truy cập:
  • 5508466
  • Số người online:
  • 452