Lễ hội

Thực trạng và giải pháp bảo tồn nghệ thuật sân khấu, âm nhạc truyền thống của đồng bào Khmer

Nghệ thuật âm nhạc truyền thống của đồng bào Khmer Nam bộ có nhiều hình thức biểu diễn như: những làn điệu dân ca trữ tình, sâu lắng thể hiện tình yêu lao động, yêu thiên nhiên, tình yêu đôi lứa; hàng chục nhạc cụ khác nhau của dàn nhạc lễ (dàn nhạc ngũ âm) và dàn nhạc dân gian có thể dùng để hòa tấu; các hình thức diễn xướng dân gian như: múa Rom vong, Lâm liêu, Xalavan, hát múa A Day, múa trống Xa Yăm, các thể loại sân khấu dân gian như: ca kịch cổ điển Rô-băm, Dù kê.

Đồng bào dân tộc Khmer ở Kiên Giang có 41.674 hộ với 211.979 người, chiếm 14,2% dân số chung của tỉnh, đứng thứ ba trong khu vực ĐBSCL, chỉ sau 2 tỉnh Trà Vinh và Sóc Trăng. Đồng bào chủ yếu sinh sống tập trung ở khu vực quanh 74 ngôi chùa thuộc 13 huyện, thị, thành phố.

Khảo sát cho thấy phong trào văn hóa văn nghệ trong đồng bào Khmer ngày càng phát triển. Hiện tại, cả tỉnh có trên 25 câu lạc bộ (CLB), đội văn nghệ Khmer. Các huyện, thị, thành phố nơi có đông đồng bào dân tộc Khmer như: huyện Kiên Lương, Hòn Đất, Gò Quao, Giồng Riềng, Châu Thành, thị xã Hà Tiên và thành phố Rạch Giá luôn quan tâm đến việc hình thành và duy trì hoạt động của các đội văn nghệ quần chúng Khmer. Có nơi như huyện Hòn Đất đã thành lập được đội văn nghệ Khmer ở các xã.

Tiết mục múa Rô-băm cổ truyền của đồng bào dân tộc Khmer
do nghệ sĩ đoàn Nghệ thuật Khmer tỉnh Kiên Giang biểu diễn.

Đa phần các đội, CLB đều sinh hoạt tại chùa Khmer. Ngoài việc phục vụ nhu cầu sinh hoạt, vui chơi giải trí của bà con trong cộng đồng (phum, sóc), một số đội văn nghệ đã tổ chức các hoạt động biểu diễn, giao lưu trong và ngoài huyện vào những dịp lễ, tết. Riêng đội văn nghệ Khmer xã Bình An huyện Kiên Lương còn tổ chức biểu diễn văn nghệ phục vụ khách du lịch.

Tuy nhiên các đội, CLB tồn tại dưới hình thức văn nghệ quần chúng với quy mô nhỏ sau một thời gian hoạt động dần dần bị mai một hoặc tan rã. Nguyên nhân đa phần những người tham gia cho biết là không có kinh phí và thiếu phương tiện âm thanh, nhạc cụ hoạt động. Cả tỉnh chỉ có một đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp với suất diễn khiêm tốn chưa đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt văn nghệ của đồng bào, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.

Trong việc bảo tồn và phát huy giá trị các thể loại âm nhạc và sân khấu dân gian Khmer: Chất hiện đại lấn át chất dân gian, nhiều loại hình văn hóa, văn nghệ dân gian của đồng bào Khmer đang có dấu hiệu bị lãng quên.

Về phần mình, các đội, nhóm văn nghệ quần chúng của đồng bào Khmer đều rất thiếu kịch bản đề tài gắn với cuộc sống đương đại của cộng đồng đồng bào dân tộc Khmer Nam bộ... Nhiều đội văn nghệ  không có tiết mục mới. Đội ngũ nghệ nhân và diễn viên ngày càng ít đi.

Việc xét tặng danh hiệu nghệ sĩ, nghệ nhân, chế độ ưu đãi cho các nghệ nhân vẫn còn bất cập. Nghệ nhân Khmer do tuổi già sức yếu nên ngày càng ít đi, lớp thanh niên trẻ không mặn mà với các loại hình nghệ thuật dân tộc truyền thống, do vậy họ không có cơ hội được truyền dạy các thể loại ca – nhạc và sân khấu dân gian Khmer dẫn đến nhiều thể loại có nguy cơ bị thất truyền.

Kết quả khảo sát chưa đầy đủ cho thấy đa số các ngôi chùa Khmer trong tỉnh hiện nay đều không có các loại nhạc cụ dân tộc. Nơi nào có thì cũng bị cũ nát, hư hại không còn sử dụng được. Các thiết chế văn hóa thông tin thể thao cho xã, đặc biệt là xã có đông đồng bào dân tộc thiểu số còn thiếu.

Tại các chùa và địa phương, việc truyền dạy khó khăn vì thiếu nhạc cụ và cơ sở vật chất và khó tìm được nghệ nhân truyền dạy. Trong khi đó việc bố trí nguồn kinh phí để chăm lo việc này chưa được thực hiện.

Có thể nói trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc Khmer, âm nhạc và sân khấu dân gian là người bạn đồng hành không thể thiếu được, cùng gắn bó với họ theo những thăng trầm của cuộc sống. Âm nhạc hiện diện mọi lúc, mọi nơi, từ gia đình cho đến cộng đồng, nhà chùa; từ lúc vào mùa, xong mùa, nghỉ ngơi đến lễ hội, ma chay, cưới hỏi…

Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer nói chung, trong đó có nghệ thuật sân khấu và âm nhạc, cơ quan hữu quan cần tạo điều kiện để thực hiện việc sưu tầm, đào tạo lớp diễn viên trẻ cho những môn nghệ thuật đặc sắc này. Ngoài ra cần đẩy mạnh hơn nữa công tác xã hội hóa hoạt động văn hóa văn nghệ vùng đồng bào dân tộc Khmer. Đầu tư thỏa đáng xây dựng thiết chế văn hóa, tăng cường công tác sưu tầm phổ biến các thể loại âm nhạc và sân khấu trên các phương tiện thông tin đại chúng./.

 Theo KG

Đóng góp ý kiến Gửi email cho ban biên tập Phiên bản in Trở lại đầu trang
 
 
 
Thông tin giải trí
Khởi chiếu trên toàn quốc các phim: The Penguins of Madagascar (Biệt đội cánh cụt vùng Madagascar), Nightcrawler (Kẻ săn tin đen), phim HongKong Kungfu Jungle (Sát quyền) và phim Việt Nam Đời như ý Từ 28/11/2014
 
Chương trình ca Huế Đêm phương Nam nhớ Huế vào 19g30 ngày 30/11 tại Nhà văn hóa Thanh Niên TP.HCM.
 
Vũ kịch Kẹp hạt dẻ 20g đêm 28 và 29-11 tại Nhà hát TP.HCM.
 
Ngày hội VHTTDL vùng đồng bào Khmer Nam bộ lần thứ VI diễn ra từ ngày 27 đến 29-11tại Hậu Giang Lễ khai mạc vào 20g ngày 27/11 được truyền hình trực tiếp trên VTV.
 
Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội lần thứ 3 tiếp tục diễn ra tại Hà Nội. Lễ bế mạc vào 20g10 ngày 27-11 tại Cung văn hóa hữu nghị Hà Nội, truyền hình trực tiếp trên VTV1.
 
Liên hoan Âm nhạc châu Âu 2014 tại Việt Nam 24/11 tại Nhạc viện TP.HCM
 
 
 
 
 
 
Liên kết website
 
  • Số lượt truy cập:
  • 5729977
  • Số người online:
  • 1470